Zoeken
Bekijk alle artikelen van

De literaire afspeellijst: de muziekkeuzes van Joep Stapel bij zijn debuutroman Kaf

Naar welke muziek luistert een auteur tijdens het schrijven? Welke muziek heeft veel impact gemaakt op het leven van die schrijver? Welke muziek speelt een belangrijke rol in zijn of haar boeken? Iedere maand leggen we een auteur deze vragen voor met de bijkomende vraag om al die muziek voor ons in een afspeellijst te zetten. Na Paul van Loon en Oyinkan Braithwaite maakte deze maand de Nederlandse muziekjournalist Joep Stapel voor ons een passende afspeellijst bij zijn debuutroman Kaf.

In Joep Stapel komen muziek en literatuur samen. Hij studeerde muziekwetenschap en filosofie, schrijft over klassieke muziek voor NRC en recenseert boeken voor Tzum. Hij schreef voor De Gids en correspondeert al jaren met filosoof Jur Koksma over literatuur op het blog Arletta. Bij Uitgeverij Meulenhoff verscheen in april zijn eerste boek Kaf, dat alleen nog positieve reacties ontlokte.

Kaf is de naam van Stapels hoofdpersonage. De docent Engels maakt een roadtrip met zijn beste vriend en getuige. Ze rijden richting Toscane, waar Kafs verloofde op hem wacht. Terwijl zij haar zieke vader verzorgt en de bruiloft voorbereidt, loopt Kaf vertraging op en slaat bij hem de twijfel toe. Hij denkt aan zijn opa, een zeeman die zijn vrijheid achterna voer en een nieuw leven begon in Japan. Een roman over vrijheid, identiteit en verlangen. Zal Kaf eindigen bij het leven dat hij altijd voor ogen had of gaat hij zijn opa achterna?

Luister naar de playlist en lees hieronder (↓) een begeleidend schrijven van Stapel waarin hij toelichting geeft waarom hij een aantal van de nummers opgenomen heeft in de playlist.

Joep Stapel: ‘Het probleem met muziek is dat je ernaar gaat luisteren. Wanneer ik schrijf, of probeer te schrijven, ga ik soms stiekem op zoek naar afleiding, en muziek is dan wel een erg laagdrempelige exit uit je cocon van concentratie. Bij voorkeur hoor ik niks, of geroezemoes, gelijkmatig lawaai (Vestdijk die tijdens het schrijven de stofzuiger aanzette, ik snap dat wel). De experimentele Amerikaanse componist John Cage vond dat álle geluid muziek kan zijn, ook het stampen van een heimachine of het ruisen van je bloedbaan. Cage’s beroemdste compositie, 4’33”, die geheel bestaat uit stilte en omgevingsgeluid, zou een ideale soundtrack zijn om bij te werken. Op repeat, want vierenhalve minuut is wel wat kort.

Tien jaar geleden zat ik in een steenkoud huisje op een klif in Zuid-Italië te schrijven, maandenlang, aan wat uiteindelijk Kaf zou worden. Ik zat daar alleen, er was geen internet, ik schreef de hele dag en ’s avonds laat keek ik dan op een van de Italiaanse tv-zenders naar videoclips. Het was hoofdzakelijk bagger, maar het bewoog, het leidde af. Ik ben nooit fan geweest van Laura Pausini, en aan James Blunt had ik zelfs een actieve hekel, dus mijn verwachtingen waren zeer laag toen ik op een avond een duet van hen beiden kreeg voorgeschoteld. En toch was ik meteen verkocht. Dit nummer, ‘Primavera in anticipo’, werd mijn verkleumde kluizenaarslijflied. Kom maar door, met die lente! Het begeleidde het ontkurken van menige fles rode wijn. Als ik echt een topavond had kwam daarna de video van Giusy.

Muziek speelt in Kaf geen hoofdrol, al zijn de hoofdpersonen wel muziekliefhebbers. Gabi, Kafs half-Italiaanse verloofde, heeft een zwak voor opera. Kaf zelf is meer van de gitaarmuziek. Hun katten heten Callas en Jagger. (Wie een van die namen niet kent moet hem even googelen.) Eén opera in het bijzonder, Madama Butterfly van Puccini, brengt Kaf en Gabi dichter bij elkaar. De aria ‘Un bel dì vedremo’ (‘Op een mooie dag zullen we zien’) is een van de beroemdste uit de operageschiedenis.

Qua gitaarmuziek: tijdens de lange rit naar het zuiden luistert Kaf ongetwijfeld naar ‘Do I wanna know?’ van Arctic Monkeys, een grote hit die lente. En ik denk dat hij ook van Daniel Romano houdt. Meebrullen met ‘Dead medium’. En misschien dat het betoverende ‘Revelator’ van Gillian Welch hem nog weleens weemoedig stemt.’